ગુડ મૉર્નિંગ

‘બસ, હવે આ છેલ્લો પેગ’ !

સો શબ્દોની વાર્તાને હજુ એક વાર આર્ચરે વાંચી. આ વખતે એમાં શબ્દો ઉમેરતા ગયા. પોતાની નવલકથામાં જે રીતે વિશેષણો અને વર્ણનો લખતા હોય એ રીતે આ નાનકડી વાર્તામાં એ બધું ઠાંસતાં ગયા, જાણે પોતે જ પોતાની મિમિક્રી કરતા હોય. આવું બોલી રહેલા જેફ્રી આર્ચરને સદેહે જોવા એ જીવનનો એક લહાવો હતો. પહેલાં તો આર્ચરે કહ્યું કે અહીં હાજર રહેલાઓમાંથી જે લોકો બુક લખવા માગે છે એમણે આજે રાત્રે ઘરે જઈને ૧૦૦ શબ્દની મૌલિક વાર્તા લખવી જોઈએ જેમાં ઉપાડ (બીગિનિંગ) હોય,મિડલ  (મધ્ય)  હોય  અને એન્ડ (અંત) હોય. જો તમે સો શબ્દો લખવામાંઆળસ કરતા હશો તો આખી નવલકથા કેવી રીતે લખવાના? કાર્યક્રમ પૂરો થયા પછી મેં મારા મિત્ર નવલકથાકાર શિશિર રામાવતને કહ્યું, ‘ચાલો, મારા ઘરે જઈને સેલિબ્રેટ કરીએ અને ૧૦૦ શબ્દની વાર્તા પણ લખીએ જેનું પહેલું વાક્ય હશે: ‘બસ, હવે આ છેલ્લો પેગ’ ! અમે બંને મારા ઘરે આવ્યા. આર્ચરને મળવાના આનંદમાં ઉજાણી પણ કરી. પણ પીધા પછી પેલી વાર્તા લખવાની વિસરાઈ ગઈ!બીજે દિવસે મેં વિચાર્યું કે મૌલિક વાર્તાને મારો ગોલી, આ જ વાર્તાને ટ્રાન્સલેટ કરી જોઈએ. એક, બે રોન્ગ સ્ટાર્ટ પછી ગાડી  પાટે ચડી અને બે જ મિનિટમાં વાર્તાનો અનુવાદ થઈ ગયો. પછી એને મઠાર્યો. ફાઈનલ સ્વરૂપ તમે આ બ્લૉગ પર વાંચી લીધું છે. ઍનિ વે, મિમિક્રીવાળી વાત કરતાં પહેલાં આર્ચરે પૂછ્યું કે ૯૮ શબ્દ લખાયા પછી ક્યા બે શબ્દો ઉમેર્યા ત્યારે મેં જવાબ આપ્યો (he said) અને એ સાચો નીકળ્યો એટલે આપણે સાતમાં આસમાન પર. જેફ્રી આર્ચરે મારો ખભો દાબીને ‘યુ આર રાઈટ’ કહ્યું ત્યારે, ‘ઓમ શાન્તિ ઓમ’માં જુનિયર આર્ટિસ્ટ શાહરૂખ ફિલ્મમાં સુપરસ્ટાર દીપિકા એને અજાણતાં અડકી જાય છે અને શાહરૂખ એના દોસ્તાર શ્રેયસ તલપડેને કહે છે કે : ‘ઉસને મુઝે છુઆ!!!’, એ મોમેન્ટે મારી હાલત પણ કંઈક એવી…

જેફ્રી આર્ચર: હું તમને છેતરી રહ્યો છું!

Blog Exclusive સો શબ્દની  ટૂંકી વાર્તામાં he said શબ્દો છેલ્લી લાઈનમાં ઉમેરાયા છે એવું કહ્યા પછી જેફ્રી આર્ચરે જાણે પોતાનાં લખાણોની જ મિમિક્રી કરતા હોય એવી હળવાશથી એક વાત કહી. પણ એ પહેલાં આખી વાર્તા સ્ક્રીન પર મૂકાઈ હોવા છતાં વાંચી અને વાંચતાં વાંચતાં પોતાની કમેન્ટ્‌સ ઉમેરીઃ ‘ધ કલેક્‌ટર રિલિટ હિસ સિગાર. આમાં કી-વર્ડ રિલિટ છે. 1874 કેપ ઑફ ગુડ હોપ શું છે એની કેટલાકને ખબર હશે, પણ બધાને નહીં. કોઈ ફરક પડતો નથી. આ લખીને હું તમને ટીઝ કરું છું, તમારું કુતુહલ વધારું છું… ડીલર કહે છે કે સો યૉર્સ ઈઝ નૉટ યુનિક ત્યારે હું તમારું ધ્યાન શીર્ષક તરફ દોરું છું. પછી તમને  કેપ ઑફ ગુડ હોપ જે કંઈ હોય તેની કિંમત ખબર પડે છે. દસ હજાર ફ્રૅન્ક્‌સ. તમને ખ્યાલ આવે છે કે આ ચીજ બહુ કિંમતી છે. કિંમત બોલાય છે ત્યારે વાચકને ખબર પડે છે કે વાર્તામાં એક ડીલર છે. બે પાત્રો થયાં હવે.  કલેક્‌ટર અને ડીલર. પણ એમનું પાત્રાલેખન કરવા માટે કે વર્ણન કરવા માટે હું એક પણ શબ્દ વાપરતો નથી. અહીં વાર્તાનો મધ્યભાગ આવી ગયો. પછી કલેક્‌ટર સિગારનો પફ લે છે એવી વાત મેં મૂકી કારણ કે મારે તમારું ધ્યાન બીજે દોરવું હતું. મારે તમને ‘મૂરખ’ બનાવવા હતા. કલેક્‌ટરની સિગાર બુઝઈ ગઈ છે… કલેક્‌ટરે માચીસ હાથમાં લીધી… હું તમને અહીં છેતરી રહ્યો છું! …માચીસ સળગાવી… ફરી છેતરી રહ્યો છું! …તમારું ધ્યાન હું બીજે દોરી રહ્યો છું. ઍન્ડ સેટ લાઈટ ટુ ધ સ્ટૅમ્પ વાક્યમાં મેં સ્ટૅમ્પ શબ્દ વાક્યમાં છેક છેલ્લે મૂક્યો છે. અહીં તમને ખબર પડે છે કે ૧૮૭૪ની કેપ ઑફ ગુડ હોપનો ત્રિકોણિયો ટુકડો એક રૅર પોસ્ટલ સ્ટૅમ્પ છે. અને છેલ્લે હું ફરી વાર્તાનું શીર્ષક લાવું છું- યુનિક. વાર્તાના છેલ્લા વાક્યમાં, છેલ્લા શબ્દ તરીકે!’ આટલું કહીને જેફ્રી આર્ચરે વાર્તા લખવાની કળા કેવી શીખવાડી દીધી તે જોયું, તમે! ગુજરાતી અનુવાદમાં મૂળ વાર્તાની આમાંની ઘણી ખૂબીઓ નથી આવી શકી એ પણ તમે નોંધ્યું હશે. વેલ, જેતીન અને તપનને મારા તરફથી સાહિત્ય તથા લેખન વિષયના નિબંધોનું મારું પુસ્તક ‘કંઈક ખૂટે છે’ ભેટ મળે છે. બેઉ બ્લૉગમિત્રોને મેં ઈ-મેઈલ તો મોકલ્યો જ છે, તમારું સરનામું…

૯૮ + ૨ = ૧૦૦

Blog Exclusive સૉરી, મિત્રો. થોડું મોડું થઈ ગયું રિઝલ્ટ ડિક્‌લેર કરવામાં. યુ સી, રવિવાર અઠવાડિયાનો સૌથી બિઝી દિવસ હોવાનો. આખા અઠવાડિયાનો થાક એકસામટો ઉતારી લેવાનો. ધ રિયલ રિઝન ઈઝ આળસ, આળસ, આળસ. વન્સ અગેઈન સૉરી. વાર્તા ફરી વાર વાંચી જવી હોય તો વાંચી જજો. તમે વિચારેલો  જવાબ એ પોસ્ટમાંની કોઈ કમેન્ટ સાથે મૅચ થાય છે? વેલ, સાચો જવાબ છે : he said છેલ્લી લાઈનમાં બે શબ્દો ઉમેરીને જેફ્રી આર્ચરે ૧૦૦ શબ્દની વાર્તા પૂરી કરી. બે મિત્રોએ સાચા જવાબ આપ્યા છે. કૉન્ગ્રેચ્યુલેશન્સ, જતીન અને તપન ! અ ગિફ્ટ ફ્રોમ મી ઈઝ વેઈટિંગ ફૉર યુ. જતીન અને તપનને હું ગિફ્ટમાં શું મોકલી રહ્યો છું તે આવતી કાલે. (કૅન યુ ગેસ?) અને આ વાર્તાના સંદર્ભમાં જેફ્રી આર્ચરે જે કંઈ કહ્યું તે પણ કાલે. કાલથી આ બ્લૉગ પર કઈંક ને કઈંક એક્સક્લુઝિવ મૅટર મૂક્યા કરીશ. એવી મૅટર જે અગાઉ મેં ક્યાંય લખી ન હોય, જે મારી કૉલમોમાં પણ ન છપાઈ હોય. બ્લૉગમિત્રો માટે ખાસ, નવી લખાયેલી તાજી પોસ્ટ્‌સ! સી યુ સૂન.   મિત્રો સાથે શૅર કરો : Recommend on Facebook Tweet about it Tell a friend

જેફ્રી આર્ચરની ૧૦૦ શબ્દોની વાર્તા

Blog Exclusive મિત્રો, આ પોસ્ટ બ્લોગ માટે એક્સક્લુઝિવ લખી છે. એટલે કે આ લખાણ તમને અ બ્લોગ સિવાય બીજે ક્યાંય, મારી કોલમમાં પણ, વાંચવા નહીં મળે. મારી રિક્વેસ્ટ છે કે આની આગલી પોસ્ટ તમે વાંચી ન હોય તો એ વાંચ્યા પછી જ આ વાંચજો જેથી આ વાર્તાને તમે પ્રોપર સંદર્ભ સાથે માણી શકોઃ UNIQUE (A 100 Word Story by Jeffrey Archer) Paris, march 14th, 1921 The collector relit his cigar, picked up the magnifying glass and studied the triangular 1874 Cape of Good Hope. ‘I did warn you there were…

સો શબ્દની વાર્તા અને ઈ-બુકનો જમાનો

ગુજરાતી લેખકો અને પ્રકાશકો પુસ્તક લૉન્ચિંગના કાર્યક્રમને ‘લોકાર્પણ’ કહીને છાશ લેવા જાય છે અને દોણી સંતાડે છે. અંગ્રેજીવાળા આને બુક પ્રમોશનનો કાર્યક્રમ કહે છે. પહેલેથી જ સ્પષ્ટ કરે છે કે ભાઈ, આ કાર્યક્રમ નવું રિલીઝ થતું પુસ્તક વેચવા માટે યોજ્યો…

ખૂબ પ્રતિષ્ઠા, ખૂબ પૈસો, ખૂબ મિત્રો અને દુશ્મનો પણ

નવલકથાને પુસ્તકરૂપે ધારાવાહિક પ્રગટ કરવાની બાબતમાં સ્ટીફન કિંગ, જે. કે. રોલિંગ અને જેફ્રી આર્ચર કરતાં પણ આપણા ગુજરાતી લેખક ઘણા જૂના કહેવાય. ગોવર્ધનરામ માધવરામ ત્રિપાઠીએ ૧૮૮૭માં ‘સરસ્વતીચંદ્ર’નો પહેલો ભાગ પ્રગટ કર્યો અને ૧૯૦૨માં ચોથો અને છેલ્લો ભાગ. જેફ્રી આર્ચર ઉપરાંત…

ચૂકવું બધાનું દેણ, જો નૉવેલ બેસ્ટસેલર બને

દુનિયાના ૯૭ દેશોમાં અને ૩૭ ભાષાઓમાં જેફ્રી આર્ચરની નવલકથાઓ પ્રગટ થઈ છે. આ ૩૭માંની એક ભાષા ગુજરાતી પણ છે. તેનઝિંગ અને હિલેરીએ માઉન્ટ એવરેસ્ટ સર કર્યું. એવું મનાય છે કે એના દાયકાઓ પહેલાં જયૉર્જ મેલરી એવરેસ્ટની ટોચે પહોંચ્યો હતો પણ…

આય એમ અ સ્ટોરી ટેલર, આય એમ નોટ અ રાઈટર!

પહેલવહેલીવાર આ ઘટના બની. દુનિયામાં સૌથી વધુ વેચાતા અને વંચાતા અંગ્રેજી લેખકોની નવી નવલકથા અત્યાર સુધી કાં તો બ્રિટન, કાં અમેરિકામાં પહેલાં પ્રગટ થાય અને થોડા સમય પછી અથવા તો બહુ બહુ તો એ જ દિવસે ભારતમાં પણ પ્રગટ થાય.…

ભવિષ્યના ફિલ્મમેકરો આતંકવાદીને આતંકવાદી તરીકે ચીતરતાં ડરશે

‘વિશ્વરૂપમ્’ તમિળનાડુમાં રિલીઝ થઈ ગઈ અને ટિકિટો એડવાન્સ બુકિંગમાં જ વેચાઈ ગઈ તે સારું થયું. પણ જોવાનું એ છે કે કઈ શરતે એને રિલીઝ થવા દીધી. કેટલાં દૃષ્યો કાપવાં પડ્યાં. આ દેશમાં બહુમતી હિન્દુઓ હોવા છતાં રાજ સેક્યુલરવાદીઓનું ચાલે છે.…

કાચા કેદી, પાકા કેદી અને જેફ્રી આર્ચર

સાબરમતી જેલમાં સુરંગ ખોદવા માટેનાં સાધનો માત્ર થાળી-વાટકા જ હોય એવું શક્ય છે. જોકે, કાકાસાહેબ કાલેલકર એ જમાનામાં આ જેલમાં ‘ખાનગી વ્યવસ્થા’થી દાતરડું મેળવી શકતા હોય તો અત્યારે એવી જ વ્યવસ્થાથી આ ૧૪ કેદીઓએ કોદાળી-પાવડા સહિત બીજું કંઈ પણ મેળવ્યું…