પાણીપુરી: મારી સૌથી જૂની અને વફાદાર પ્રિયતમા: ૨

જો વાદા કિયા વો નિભાના પડેગા. નિભાયેંગે, પાકે પાયે નિભાયેંગે, જિલ્લે ઇલાહી.

કાલે પ્રોમિસ આપ્યું હતું. આજે રેસિપી આપું છું.

પાણીપુરીનો આત્મા એનું પાણી છે જે અમર છે. પુરી, મગ, ચણા, બુંદી,બટાટા, મીઠી ચટણી એ બધું જ ક્ષણભંગુર છે.

પાણી બનાવવાનું શરૂ કરીએ તે પહેલાં થોડીક પાયાની વાત.

ઘણાને પુરી ઘરે બનાવવાનું ફાવે છે. અભિનંદન. મોટાભાગનાઓ પુરી તૈયાર લઈ આવે છે. સદનસીબે બધે જ તૈયાર પેકેટ મળે છે. કમનસીબે, આમાંની બહુ ઓછી જગ્યાઓએ સારી પુરી મળે છે.

સિંધિ ટાઇપની પાતળી પુરી તેમ જ બુંદી મારી પસંદ નથી. પાણી ઠંડું હોય તે સારું છે પણ ચિલ્ડ નહીં, માત્ર કોલ્ડ જોઈએ. ગળી ચટણી ખજૂર, ગોળ, આંબલી અને જીરૂં (ધાણા-જીરૂં નહીં), લાલ મરચું તથા નમક નાખીને બનાવવાની. આમાં એક પણ વધારાની ચીજ ન જોઈએ અને કોઈની બાદબાકી પણ નહીં કરવાની.

મગ અને ચણાને રાતભર પલાળીને રાખી મૂકવાના. પછી બાફવાના. મગ માટે પ્રેશર કૂકર ન વાપરો તો સારું. મગ, બટાટા અને ચણાને સહેજ મસાલેદાર બનાવવા નમક, લાલ મિર્ચ અને થોડુંક સંચળ તથા જીરૂં ભભરાવવાનાં.

આ રેસિપી દસથી બાર વ્યક્તિઓ માટે છે. પાણીપુરી એકલાં ખાતાં પકડાઓ તો પોલીસ પકડી જાય. લગભગ ચારસો પુરી લાવવાની. સોએક તુટેલી નીકળે તોય વાંધો નહીં. વધે તો દહીં-બટાટાપુરીમાં કામ લાગે. આમ છતાં પાણી વધ્યું તો માની લેવાનું કે પાણીપુરી ખાવાની ઓલિમ્પિક્સમાં ભાગ લેવા માટે તમને હજુ વધારે પ્રેક્ટિસની જરૂર છે.

તો પાણી બનાવીએ?

સામગ્રી:

ફૂદીનો: ૧ કિલો (ચૂંટ્યા પહેલાંનું વજન )
કોથમીર: ૨૫૦ ગ્રામ (ચૂંટ્યા પહેલાંનું વજન)
લીલાં મરચાં: ૫૦ ગ્રામ
ગોળ: ૧ વાટકી (મોટી)
આંબલી: ૫૦ મિલિલીટર (પલ્પ)
સંચળ: ૮ ટીસ્પૂન (નાની ચમચી)
સિંધવ: સાડાત્રણ ટીસ્પૂન
આમચૂર: પોણાત્રણ ટીસ્પૂન
જીરૂં: ૩ ટીસ્પૂન
સૂંઠ: દોઢ ટીસ્પૂન
મરી ૧ ટીસ્પૂન:
ચિલી ફ્લેક્સ: ૧ ટીસ્પૂન
હિંગ: પા (એક ચતુર્થાંશ) ટીસ્પૂન

પાણી: સવા પાંચ લીટર

રીત:

ફુદીનો ચૂંટીને બે વાર પાણીમાં ધોઈ નાખવો. દોઢ લીટર પાણી લઈ મિક્સરમાં વાટીને એક તપેલામાં બાજુએ મૂકી દો. એજ તપેલામાં વધુ દોઢ લીટર પાણી ઉમેરો. ફુદીનાનું પાણી કુલ ત્રણ લીટર થયું.

એ જ રીતે કોથમીરનું પાણી ૧ લીટર બનાવો અને મરચાંનું પાણી ૨૫૦ મી.લી. બનાવો. મરચાં વાટતી વખતે ૧ નાની ચમચી નમક અને અડધું લીંબુ ઉમેરવું જેથી એનાં રંગ, સ્વાદ અને સુગંધ જળવાઈ રહે. ખાસ ધ્યાન એ રાખવાનું કે આ સિવાય તમારે ક્યાંય નમક, લીંબુ કે સાકર, લાલ મરચાંનો પાઉડર વાપરવાનાં નથી. એ કામ સિંધવ, સંચળ તથા આંબલી, આમચૂર અને ગોળ તેમ જ મરી, લીલાં મરચાં, ચિલી ફ્લેક્સ પર છોડી દેવાનું.

ફુદીનાનું પાણી મોટી ગળણીમાં ગાળી નાખવાનું. ગળણીમાં રહેલો ફૂદીનો બહુ ઘસીને, નીચોવીને કે દબાવીને ગાળશો તો સ્વાદ કડૂચો થઈ જશે. માટે એને હળવે હાથે થપથપાવીને ગાળવું. એમાં કોથમીર તથા મરચાંનું પાણી ઉમેરવું. આ થયું સવા ચાર લીટર પાણી.

હવે બીજા એક તપેલામાં ૧ લીટર પાણી લઈ એમાં ગોળ ઓગાળો. પછી આંબલીનો પલ્પ, મરી, જીરૂં, સિંધવ, સંચળ, ચિલી ફ્લેક્સ, હિંગ, સૂંઠ તથા આમચૂર નાખી બરાબર મિક્સ કરો. સરસ સુગંધ આવશે.

હવે આ એક લીટરની જમનાને પેલી સવા ચાર લીટરની ગંગા સાથે ભળી જવા દો. સરસ્વતી તો અદશ્યરૂપે તમારાં આંગળાંમાં જ વસે છે.

આ પાણીને છ થી આઠ કલાક વિસમવા દેવાનું.

પછી મિત્રોને બોલાવીને જલસાથી જમો.

જમતી વખતે મને યાદ કરીને પચ્ચીસ પુરી વધારે ખાજો. વેલ, એક તો વધારે ખાજો જ.

40 comments for “પાણીપુરી: મારી સૌથી જૂની અને વફાદાર પ્રિયતમા: ૨

  1. asha
    July 16, 2010 at 1:05 AM

    થન્ક્સ સૌરભ ભૈ!અહ અમેર મ તો સરિ પનિપુરિ મતે તરસિ ગય ચિએ,તમરિ િપિએ જરુર ત્ર્ય કરિસુ.

  2. July 16, 2010 at 1:16 PM

    પરફેક્ટ લેખ. અમે રવિવારે પાણીપૂરી બનાવી હતી એમાં શી ભૂલ કરી એ હવે સમજાયું!

    • July 16, 2010 at 1:21 PM

      શું ભૂલ કરી હતી? ગાંધીજીની જેમ બધા આગળ ભૂલ કબુલ કરવી જોઈએ!

  3. Hiten Bhatt
    July 16, 2010 at 1:45 PM

    મજા આવિ ગ્ઈ……

  4. July 16, 2010 at 2:45 PM

    ભાઇશ્રી સૌરભ શાહ
    પાણીપુરી તો મારી પણ ફેવરએઇટ વાનગી છે.પાણી તમે જે રેસીપી લખી છે તે પ્રમાણે જ ઘેર બનાવીએ છીએ માત્ર મીઠી ચટણી અલગ બનાવીએ છીએ.પાણીમાં ગોળ આંબલ આમચુર સુઠ સંચળ અથવા સિધવ બન્ને માંથી એક જ વાપરીએ મરી સુકા નહી લીલા વાપરીએ અને ચિલ્લી ફ્લેક્સ તથા હિંગ નથી વાપરીએ પણ હવે તમારી રેસીપી ટ્રાય કરીશું અને તમને યાદ કરી જમાવશું.
    બજારની પાણી પુરી મને માફક ન અથી આવતી કારણ કે પાણીના નામે તેમાં આંબલી અને સંચળ્ જ હોય છે અને બટેટા બુંદી મગ ચણાની જગાએ વટાણાનું વગરનું વટાણાનું શાક જ વાપરતા હોય છે.(આ તમને ફાવે….?ન ફાવે બા ખીજાય જવાબ પુરો)

  5. July 16, 2010 at 2:57 PM

    મજા આવી.
    તમારો લેખ વાંચીને આજકાલમાં પાણી-પુરી બનાવવી પડશે.
    હા મને બહારની પાણી-પુરીથી સખત નફરત છે.

  6. July 16, 2010 at 5:22 PM

    અરે સાહેબ …..

    અમે ઓલમ્પિકમાં ભાગ લેવા માટે પ્રિક્વોલિફાઈડ છીએ..

    કારણકે તમે જે દસ જણ વચ્ચે ચારસો પુરીનો હિસાબ મૂક્યો છે એ અમને નાસ્તા જેવો લાગી શકે છે…. અમારે ત્યાં પાણીપુરીમાં આખીય ટીમ સચિનની જ છે…. કમસેકમ અડધી સદી મારીને જ મોં ઉંચુ કરે…. ત્યાં સુધી રમ્યા કરે….

    ઓવર સામે જોવાનો રિવાજ નથી….

    • July 17, 2010 at 1:02 AM

      જિગ્નેશ,
      તમારા મિત્રો વચ્ચે સ્પર્ધા યોજાય ત્યારે પાણી બનાવવાનો કોન્ટ્રાક્ટ મને આપજો!

  7. Jasmin Rupani
    July 16, 2010 at 6:17 PM

    મજા આવિ

  8. praful
    July 16, 2010 at 10:02 PM

    હવે બિજિ ક્યારે?

  9. Rajesh Bhatt
    July 16, 2010 at 11:28 PM

    ગુજરાતિ લેખકો માટે બહુ સરસ જોબ ઓપ્શન…;-)

  10. rakshit pandit
    July 17, 2010 at 12:46 PM

    મને તો આ લખાણ પોતે જ સ્વાદિષ્ઠ લાગ્યું! ટેસડો પડી ગયો!
    ઘેર ઝઘડો કરાવશો તમે….

    બાકી મારી પોતાની રેસીપી તો ટુંકી ને ટચ છે…

    ૧. ભૈયા સિવાયનું બધું જ બજારમાંથી લૈ આવો

    ૨. ખાવ!

    • July 17, 2010 at 3:01 PM

      તમને બેસ્ટ ક્મેન્ટનો ઓસ્કર એવોર્ડ મળવો જોઈએ!

  11. nirav
    July 17, 2010 at 9:14 PM

    હ્મ્મ્મ્મ્

    મોં માં પાણી આવી ગયું
    હવે ભેગમ ભેગા પાણી-પૂરી/પકોડી/ગોલગપ્પા ના શોધક(હું નહિં) વિશે પણ થોડો હિસ્ટ્રી-લેખ લખી જ નાખો

    (રક્ષિત ભાઈ પાસે થી “બેસ્ટ કોમેન્ટ” ની રેસિપી પણ મગાવી જોઈએ)

  12. rakshit pandit
    July 19, 2010 at 11:37 AM

    ખુબ ખુબ આભાર સૌરભભાઇ.
    આપની રેસિપી ખરેખર જીવનમા સ્વાદ ઉમેરી દે તેવી છે!

    @નિરવભાઈ, મારી ટુકી ને ટચ રેસિપી કોમેન્ટમાઁ જ સામેલ છે!

  13. July 20, 2010 at 8:19 PM

    યમ્મી, ટેંગી. . .મજા આવી. આજ તો સૌરભ શાહ . .

  14. July 22, 2010 at 12:58 PM

    વાહ સૌરભ ભાઈ મજા આવી ગયી , કયારેક મિત્રો સાથે મળી ને બનાવી ને જમાવું પડશે !

  15. anjaleebhatt
    July 22, 2010 at 8:09 PM

    મઝ આવિ ગયિ પનિપુરિ ખવનિ

  16. August 19, 2010 at 4:11 PM

    સૌરભભાઈ,
    ઘણા સમય થી રાહ જોતા હતા અને અંતે તમે રેસીપી મૂકી, ખુબજ સરસ વર્ણન કરેલ છે, અને ખૂબજ વિશ્વાસ પૂર્વક લખેલ છે એટલે સરસ તો પાણી બનશે જ. પરન્તુ તમે સુંઠ ઉમેરવાની કહેલ છે અને સુંઠ તો સામગ્રીમાં ક્યાંય લખેલ નથી.,તો કેટલી સુંઠ ઉમેરવી?
    જરૂરથી બનાવવા કોશિશ કરીશું અને તમને પણ યાદ કરીશું.
    આભાર

    અશૂકુમાર – ‘દાદીમાની પોટલી’

    • August 21, 2010 at 9:57 PM

      નાખી દોને તમતમારે બે-ચાર મુઠ્ઠી. ઃ) સોરી, અશોકભાઈ! સૂંઠ્નું પ્રમાણ દોઢ નાની ચમચી. ભૂલ તરફ ધ્યાન દોરવા બદલ આભાર. પોસ્ટ્માં પણ ઉમેરી દઉં છું. પાણીપુરી બનાવો ત્યારે બોલાવજો.

  17. Ragini soni
    November 29, 2010 at 4:35 PM

    મને બહુ ગમી. /મને બહુ ભાવે પાનીપુરી !

  18. kuchhadiya shanti
    December 2, 2010 at 2:44 PM

    I like this recepi very much,I’ll try this….Thanks

  19. Jiny
    January 19, 2011 at 12:45 PM

    Thank you Saurabhbhai,
    I loved reading the way you have expressed ur love about Panipuri… Panipuri lovers would definitely be like Sachin As Jigneshbhai has said. its just irresistable.

    Thanks again for a very detailed recipe which i surely will try nxt time i prepare ( i make the paste of fudina, mirch and kothmir together 😉 saves time for me) i wish i cud write like you.

    I m reading this after almost 6 months, but i never miss eating panipuri regularly (outside– sorry to those ppl who do not like panipuri outside except Rakshitbhai) :). Well ppl also love panipuri which i make at home and as u said..its always fun with more the merrier 🙂

    Happy Eating Panipuri !

  20. sad
    March 8, 2011 at 6:10 PM

    mane khub bhave chee panipuri……….i like pani puri……

  21. March 19, 2011 at 2:54 AM

    વાહ સાહેબ.પાણીપુરી ઘરે બનાવતા શીખવી દીધું.મારી પણ મનપસંદ છે .પાણીપુરી.

  22. hansaben
    March 21, 2011 at 5:33 PM

    very good resipi

  23. urvashi
    March 24, 2011 at 7:31 PM

    tamari recipe bahu sari lagi bigi var banavsu tyare tamane jarur bolavsu

  24. kinjal
    April 9, 2011 at 12:36 AM

    hi

  25. kinjal
    April 9, 2011 at 6:18 PM

    ur receipe r very gud.

  26. lalit
    July 1, 2011 at 10:52 PM

    jalse se baki bapu

  27. urvi chauhan
    July 14, 2011 at 8:46 PM

    your recipi is nce bt not as much as my mothers recipi

  28. sneha shah
    August 10, 2011 at 2:12 PM

    gud receipe

  29. khemraj
    September 7, 2011 at 10:47 PM

    વાહ શું પાણી પૂરી ની રીત છે..
    હું શું ભૂલ કરું છું પાણી પૂરી બનાવામાં હવે મને સમજાયું…
    આભાર….

  30. sachin
    September 19, 2012 at 8:30 PM

    moma paani aavi gayu

  31. VINOD G PORIA
    September 23, 2012 at 12:12 AM

    હાલમા મારે દાત નથી દાત નખાવીને …………..

  32. devyani
    November 20, 2012 at 12:39 PM

    raja pakodi ne aa mahine 500 rupiya no fatko padiyo

  33. November 20, 2012 at 12:41 PM

    resipi siri pan banaavata jore aave 6. teyar mala mane to vadho chhu.

  34. jigneshpatel
    October 17, 2013 at 9:01 PM

    ભાઈ ભાઈ બહુ મજા પડી શું વટ કરું બસ રૂબરૂ મળીશું ત્યારે વધારે વાત
    કરીશું થેંક્યું

    જગદીશ પટેલ ૯૮૨૫૭૯૭૨૮૧

  35. મનસુખલાલ ગાંધી
    October 8, 2014 at 6:34 AM

    બહુ સુંદર રીત બતાવી છે. ખાધા પહેલાંજ મોઢામાં પાણી આવી ગયું, તો ખાધા પછી તો ઓડકાર આવી જશે, તોય પેટ નહીં ભરાય…એવી સરસ રીત બતાવી છે….

  36. bhoomi
    October 6, 2015 at 1:17 PM

    પાની પુરી મા પાની તીખૂ બની જાય તો શુ કરવૂ જોઈએ?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *